De naam "Roepaen", die al uit de 17^e eeuw bekend is, komt vermoedelijk van het werkwoord aanroepen: het is een plaats waar men aanroept. Volgens de ene bron was op deze plek een veer waar de mensen die de Niers over moesten de veerman aanriepen; volgens een ander verhaal riep de waard van de "Herberg De Roepaan" de voorbijgangers die niet ter plekke bekend waren aan om binnen te komen. De oude herberg lag op de uiterste grens van het in cultuur gebrachte gebied van Ottersum. Het was de laatste pleisterplaats voor de woeste Zelderse Heide.

De eerste “Zusters van de Goddelijke Voorzienigheid” uit Steyl kwamen in april 1882 aan. Ze wijzigden de naam in “Maria Roepaen” en begonnen er met een bewaarschool, handwerkschool en ziekenverpleging. Daarnaast werden er 60 weeskinderen uit Kessel (L.) ondergebracht. In 1917 waren er 300 bewoners. Vanaf 1923 was het vooral een deftig pension voor bejaarden. De meeste inwoners waren van Duitse afkomst. De voertaal was dan ook Duits. De vernederlandsing was pas volledig na 1945.

Het huidige kloostergebouw is van de architect Casper Franssen uit Tegelen. De gebrandschilderde ramen zijn afkomstig uit het atelier Derix te Goch. In juli 1909 was het gebouw gereed voor gebruik.

Het ten gevolge van de oorlog verlaten klooster werd op 2 februari 1945 door de Duitse militairen in brand gestoken. De resten werden door de Engelsen voor bewoning gebruikt. Het complex deed het dienst als kazerne voor de Nederlandse grenswacht tot 1949, toen het herstel van de kapel en de overige gebouwen begon.

In 1952 was de herbouw gereed. De firma Flos uit Steyl herstelde het gebrandschilderde glas. Er kwamen tevens installaties voor elektriciteit, verwarming en waterleiding. Vanaf 1951 werden er gedurende enkele decennia geestelijk gestoorde kinderen opgenomen. Gezien deze ontwikkeling werd het klooster met de tuin en alle omringende landerijen in 1955 verkocht aan de Stichting tot bevordering en behartiging van de internaatsverzorging van R.K. Geestelijk gestoorden.

Van ongeveer 1976 tot 1992 is De Roepaen een krakersbolwerk geweest. Na een lange periode van verval is de wederopbouw van het Rijksmonument bijna voltooid, na 12 jaren van intensieve renovatie. De grote kloosterzalen en de kapel zijn veranderd in multifunctionele ruimtes met moderne faciliteiten, terwijl tegelijkertijd van de oorspronkelijke sfeer zoveel mogelijk behouden bleef.